Ο κόσμος από κάπου.

Βιώνουμε την καλύτερη περίοδο της ανθρώπινης ιστορίας. Οι άνθρωποι ζουν περισσότερο· και γνωρίζουν περισσότερα για το παρελθόν και την κατασκευή τους. Διαθέτουμε συνολικά περισσότερα αγαθά απ’ ότι πριν 10 ή 20 χρόνια, αλλά και τη δυνατότητα να ενώνουμε τις δυνάμεις μας, και μέσα από την επιστήμη, η τεχνολογία να εκμηδενίζει το χρόνο και εξαλείφει την επίδραση του τόπου. Πράγματα που ήθελαν δεκαετίες, πετυχαίνονται σε μήνες.

Παρ’ όλα αυτά, βιώνουμε έναν πρωτόγνωρο κοινωνικό διχασμό σε κάθε ευκαιρία, ο οποίος εντείνεται μέσα από τις ψηφιακές πλατφόρμες. Τι είναι αυτό όμως, που μας σπρώχνει να πάρουμε πλευρά; Για δεκαετίες ήταν ο άξονας δεξιά – αριστερά, ο αξιακός τρόπος δηλαδή που ερμήνευες τη ζωή και την κοινωνική σου ανέλιξη. Όσα παρακολουθούμε τα τελευταία χρόνια στη Δύση, δεν έχουν να κάνουν με αυτό. Οι ιδεολογικές γραμμές ξεπεράστηκαν, οι πολιτικοί μεταπηδούν από το ένα κόμμα στο άλλο και οι πολίτες ακολουθούν. Η σύγκρουση όμως εντάθηκε, διεξάγεται με νέους όρους και μεγεθύνεται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Σύμφωνα με το συγγραφέα Ντ.Γκούντχαρτ, η σημερινή τομή των δυτικών κοινωνιών έχει άλλα χαρακτηριστικά. Από τη μία, υπάρχουν αυτοί, που μπορούν να βλέπουν τον κόσμο να εξελίσσεται «από οπουδήποτε» και από την άλλη, υπάρχουν αυτοί που είναι αναγκασμένοι να τον βλέπουν σταθερά, «από κάπου».

Οι πρώτοι είναι περισσότερο μορφωμένοι και έχουν αυτοπεποίθηση. Μπορούν να δουλέψουν οπουδήποτε στον κόσμο, ταξιδεύουν και σπουδάζουν σε καλά πανεπιστήμια. Έχουν παραστάσεις, διεκδικούν ευκαιρίες και αναζητούν την αλήθεια μέσα από τη γνώση. Ο τρόπος ζωής τους κυριαρχεί στην πολιτισμική κουλτούρα.
Οι δεύτεροι έχουν μια κρίσιμη σταθερά στη ζωή τους, «προέρχονται από κάπου». Ζουν αποκλειστικά σε ένα μέρος ή κοινότητα, δεν ταξιδεύουν πολύ, είναι λιγότερο μορφωμένοι και έχουν ισχυρές πεποιθήσεις. Νιώθουν εκτός παιχνιδιού και πολλές φορές δε μπορούν να παρακολουθήσουν ένα κόσμο που αλλάζει. Κι’ αυτό τους αγχώνει.

Η έκθεση των δεύτερων στη ζωή των πρώτων, μέσα από τις ψηφιακές πλατφόρμες και τα συναισθήματα της αδικίας και της ανισότητας που αναπτύσσονται, αποτελούν τις πραγματικές αιτίες της σύγκρουσης. Η κρίση χρέους, το μεταναστευτικό, η πανδημία, δεν είναι παρά αφορμές για αυτή τη διαπάλη, ανάμεσα σε εκείνους που τρέχουν και εκείνους που ασθμαίνουν να ακολουθήσουν, αλλά για πρώτη φορά στο πρόσωπο του Ντ.Τραμπ αναγνώρισαν ένα κορυφαίο εκφραστή τους.

Ζούμε την εποχή, που η πρόοδος αγχώνει τους ανθρώπους. Πλέον ένα παιδί που γεννιέται στην επαρχία, δεν έχει δικαιολογίες για την αποτυχία του. Οι ευκαιρίες υπερβαίνουν τα σύνορα των εθνικών κρατών, αλλά κυρίως δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο των λίγων. Απλά χρειάζεται να σπάσεις το γυάλινο ταβάνι.

Όταν όμως κάποιος αποτυγχάνει, θυμώνει με το «σύστημα», εξοργίζεται με τα διαφορετικά μέτρα και σταθμά και υποκύπτει είτε σε θεωρίες συνομωσίας, είτε στο ριζοσπαστισμό. Η ενσυναίσθηση και η κατανόηση της συμπεριφοράς και των κινήτρων αυτού του μέρους της κοινωνίας είναι όμως πλέον προϋπόθεση για κοινωνική ειρήνη. Η ποιοτική ανώτατη εκπαίδευση συνεπώς, δεν αφορά μόνο δείκτες και αριθμούς, αλλά είναι στην ουσία είναι το βασικό μέσο για τη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων. Είναι η κρίσιμη δυνατότητα, ώστε εκείνοι που βλέπουν τον κόσμο από κάπου, να μπορούν να τον παρακολουθήσουν από οπουδήποτε. Και όσο εντείνεται αυτή η αποτυχία, θα δημιουργεί εντάσεις. Είτε στα Πανεπιστήμια, είτε αλλού.

*Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Παραπολιτικά στις 13.02.2021

Βούτυρο ή δημοκρατία;

Λίγα εικοσιτετράωρα πριν την ορκωμοσία του Τζο Μπάιντεν, οι Βρυξέλλες έστειλαν το πρώτο ηχηρό μήνυμα στη νέα ηγεσία της Ουάσιγκτον. Έπειτα από 35 γύρους διαβουλεύσεων ανακοίνωσαν την επί της αρχής συμφωνία για μια νέα εμπορική συμφωνία με το Πεκίνο. Παρά τις αντιδράσεις από ευρωβουλευτές, η συμφωνία ανακοινώθηκε. Ούτε καν η αμερικανική έκκληση του νέου Συμβούλου Ασφαλείας των ΗΠΑ για ολιγόμηνη καθυστέρηση με σκοπό τις διατλαντικές διαβουλεύσεις δεν έγινε δεκτή, με την υποσημείωση πως η Ε.Ε. κινείται στο πλαίσιο του δόγματος για στρατηγική αυτονομία.
Διαβάστε περισσότερα “Βούτυρο ή δημοκρατία;”

Ζούκερμπεργκ για Πρόεδρος.

Από το ξέσπασμα της Αραβικής Άνοιξης μέχρι την εισβολή οπαδών του Ντ.Τραμπ στο Καπιτώλιο έχει περάσει μια δεκαετία. Η πρώιμη ανακήρυξη των ψηφιακών εφαρμογών σε μέσα αδιαμεσολάβητης κοινωνικής αυτοοργάνωσης και χειραφέτησης των λαών, έχει δώσει τη θέση της στο σκεπτικισμό σχετικά με το πλαίσιο λειτουργίας τους, το ρόλο τους στις Δημοκρατίες και την αυξανόμενη ισχύ που αποκτούν.
Διαβάστε περισσότερα “Ζούκερμπεργκ για Πρόεδρος.”

Πρόεδρος με αστερίσκο.

Ο Τζ.Μπάιντεν στις 20/1 θα ορκιστεί 46ος Πρόεδρος των ΗΠΑ. Έλαβε 80 εκατομμύρια ψήφους, τις περισσότερες που έχει λάβει ποτέ υποψήφιος, με τους Δημοκρατικούς να κερδίζουν τελικά οριακή πλειοψηφία στη Γερουσία. Από άλλη, ο Ντ.Τραμπ συγκέντρωσε 74 εκατ. ψήφους, το δεύτερο μεγαλύτερο αριθμό ψήφων που έχει λάβει ποτέ υποψήφιος, ενώ οι Ρεπουμπλικάνοι βελτίωσαν τη θέση τους στη Βουλή των Αντιπροσώπων αλλά κυρίως ελέγχουν πια το Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο.
Διαβάστε περισσότερα “Πρόεδρος με αστερίσκο.”

Βρετανικός επίλογος.

1.246 σελίδες κειμένου, 2.000 ώρες διαπραγματεύσεων, 200 αξιωματούχοι από κάθε πλευρά επί 9 μήνες να προσπαθούν να προσφέρουν λύσεις στο μεγαλύτερο πολιτικό παίγνιο μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Η εμπορική συμφωνία για την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πραγματικότητα. Ο Μπόρις Τζόνσον, όπως υποσχέθηκε, τα κατάφερε.Έβγαλε τη χώρα του από την Ευρωπαϊκή Ένωση και ανέκτησε τον έλεγχο. Έχουν γραφτεί πολλά για τις συνέπειες του Brexit, όμως ο Βρετανός Πρωθυπουργός υλοποίησε όσα υποσχέθηκε, έχοντας τη στήριξη του μεγαλύτερου ποσοστού ψηφοφόρων από το 1979 στις περσινές εκλογές.
Διαβάστε περισσότερα “Βρετανικός επίλογος.”

Το πιο ισχυρό οπλικό σύστημα.

Η ενεργητική εξωτερική πολιτική που ακολουθεί η Κυβέρνηση και οι ταχείες αντιδράσεις του Υπ.Εξωτερικών δεν έχουν προηγούμενο τα τελευταία 20 χρόνια. Μιλώντας όμως στη Βουλή, ο κ.Δένδιας αναρωτήθηκε με αφορμή τις χαλαρές κυρώσεις της Ε.Ε. προς την Τουρκία «ποιου οπλικού συστήματος το εξαγωγικό αποτύπωμα υπερβαίνει το αποτύπωμα της προάσπισης του Διεθνούς Δικαίου». Το ερώτημα του Έλληνα Υπουργού ήταν σαφές ως προς τους αποδέκτες του, πλην όμως δε μπορεί παρά να ήταν ρητορικό.
Διαβάστε περισσότερα “Το πιο ισχυρό οπλικό σύστημα.”

Πόσο κοστίζει η Δημοκρατία;

Σε αντίθεση με τον Αύγουστο, το Δεκέμβρη συνήθως υπάρχουν ειδήσεις. Μέσα σε διάστημα δέκα ημερών, Ευρωπαϊκή Ένωση και ΝΑΤΟ θα πρέπει να λάβουν σημαντικές αποφάσεις για τις αξίες που αντιπροσωπεύουν, με τους ηγέτες της Δύσης να καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στις εθνικές επιδιώξεις τους, τα ευρωπαϊκά κεκτημένα και τον αυταρχισμό ορισμένων χωρών.
Διαβάστε περισσότερα “Πόσο κοστίζει η Δημοκρατία;”

Επιστροφή στο μέλλον.

Με τη διαχείριση της πανδημίας σε εξέλιξη και τα απόνερα της διακυβέρνησης Τραμπ, ο Τζ.Μπάιντεν στελεχώνει το Λευκό Οίκο με έμπειρους συνεργάτες. Όλοι απέκτησαν κυβερνητική εμπειρία την περίοδο Ομπάμα, ενώ ο ίδιος ο εκλεγμένος Αμερικανός Πρόεδρος έχει μεγαλύτερη εμπειρία στις εξωτερικές υποθέσεις από επτά από τους τελευταίους οκτώ Προέδρους των ΗΠΑ.
Διαβάστε περισσότερα “Επιστροφή στο μέλλον.”

H στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δε μπορεί να συνεχίσει να εξαρτάται σε τέτοιο βαθμό από τις ΗΠΑ. Αυτό είναι το δίδαγμα που αφήνει πίσω της η απερχόμενη διοίκηση του Λευκού Οίκου.

Η φιλελεύθερη παγκόσμια τάξη, που δημιουργήθηκε την επαύριο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, δομήθηκε πάνω στην κυριαρχία των ΗΠΑ. H αρχιτεκτονική της διασφάλιζε πως καμία δύναμη δε θα κυριαρχήσει στην περιοχή. Η Αμερική ανέλαβε την ασφάλεια της γηραιάς και αιματοβαμμένης ηπείρου. Το σχέδιο πέτυχε. Οι περιφερειακές συγκρούσεις εξαλείφθηκαν, με την περιοχή να βιώνει τη μακροβιότερη ειρήνη στην ιστορία της.
Διαβάστε περισσότερα “H στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.”

Μαθήματα αυτοβοήθειας από τον Καύκασο.

Η εξέλιξη του πολέμου στο Ναγκόρνο – Καραμπάχ στέλνει μια ηχηρή υπενθύμιση. Οι χώρες που δεν είναι σε θέση να υπερασπιστούν μόνες τον εαυτό τους, αργά ή γρήγορα θα υποστούν το δίκαιο του ισχυρού. Σε ένα ανταγωνιστικό διεθνές σύστημα, τα κράτη πρέπει από μόνα τους να μεριμνούν για την ασφάλειά τους. «Οι αφελείς ή απρόσεκτοι βλάπτονται και συχνά αποθνήσκουν», έχει σημειώσει ο Π.Ήφαιστος.
Διαβάστε περισσότερα “Μαθήματα αυτοβοήθειας από τον Καύκασο.”