H στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δε μπορεί να συνεχίσει να εξαρτάται σε τέτοιο βαθμό από τις ΗΠΑ. Αυτό είναι το δίδαγμα που αφήνει πίσω της η απερχόμενη διοίκηση του Λευκού Οίκου.

Η φιλελεύθερη παγκόσμια τάξη, που δημιουργήθηκε την επαύριο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, δομήθηκε πάνω στην κυριαρχία των ΗΠΑ. H αρχιτεκτονική της διασφάλιζε πως καμία δύναμη δε θα κυριαρχήσει στην περιοχή. Η Αμερική ανέλαβε την ασφάλεια της γηραιάς και αιματοβαμμένης ηπείρου. Το σχέδιο πέτυχε. Οι περιφερειακές συγκρούσεις εξαλείφθηκαν, με την περιοχή να βιώνει τη μακροβιότερη ειρήνη στην ιστορία της.

Το ισοζύγιο της εξάρτησης όμως, με τις δεκαετίες, διευρύνθηκε σημαντικά. Η σιγουριά της αμερικανικής προστασίας έριξε την ΕΕ σε χειμερία νάρκη. Σήμερα η Ευρώπη των 27 εξαρτάται, όχι μόνο αμυντικά, αλλά και τεχνολογικά, οικονομικά, ίσως και πολιτισμικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Την επαύριο του Brexit, στα καλύτερα 30 Πανεπιστήμια του κόσμου, δε θα βρίσκεται ούτε ένα από χώρα μέλος της Ε.Ε. Αντίστοιχα, όσο κι’ εάν ψάξει κανείς, ευρωπαϊκό Facebook, Google, Apple, Netflix ή Amazon, δε θα βρει. Στον αντίποδα όμως, οι μεγάλες ευρωπαϊκές βιομηχανίες επλήγησαν από τις παλινωδίες του Ντ.Τραμπ στο ζήτημα του Ιράν, παρά το γεγονός πως η Ευρώπη διαφώνησε με τη στάση του.

Όλα τα παραπάνω, δεν είναι υψηλή πολιτική, αλλά αποτυπώνονται στην καθημερινότητα των Ευρωπαίων πολιτών. Από την ανασφάλεια των Εσθονών ή των Λιθουανών για τις ρωσικές παρεμβάσεις, τις αντιανταγωνιστικές πρακτικές ψηφιακών κολοσσών, μέχρι τα κενά προστασίας των προσωπικών δεδομένων εκατομμυρίων χρηστών του διαδικτύου λόγω της έλλειψης ευρωπαϊκών λύσεων στο cloud και τους εκβιασμούς του Ερντογάν, οι συνέπειες είναι γύρω μας.

Στην πραγματικότητα, το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Ο εφησυχασμός από το δόγμα του διατλαντισμού οδήγησε σε ατροφία την ευρωπαϊκή στρατηγική σκέψη. Η Ευρώπη συνήθισε στο ρόλο του συμπληρωματικού συμμάχου των ΗΠΑ και απέτυχε να διακριθεί ακόμα και σε τομείς όπως η Παιδεία ή η Καινοτομία. Σήμερα, η ευρωπαϊκή άμυνα στη Βαλτική, την Ανατολική Ευρώπη και τη Μεσόγειο έχει αφεθεί στους αμερικανικούς σχηματισμούς. Δεν υπάρχει ευρωπαϊκή εναλλακτική στη διαμάχη Αμερικανών και Κινέζων για τις υποδομές 5G, ενώ η αντιμετώπιση της πανδημίας βασίστηκε στη διαθεσιμότητα εισαγωγών από την Κίνα. Ακόμα και στην αντιμετώπιση του μεταναστευτικού, η ανωριμότητα των ευρωπαϊκών δομών εσωτερικής ασφάλειας ήταν αποτέλεσμα της αναποφασιστικότητας για πολιτική εμβάθυνση.

Σε ένα κόσμο, που γίνεται ολοένα και περισσότερο πολυπολικός, η Ευρώπη δε διαθέτει αυτόφωτο πολιτικό εκτόπισμα. Μάλιστα, υπάρχει ο κίνδυνος, η εκλογή Μπάιντεν να οδηγήσει σε νέο εφησυχασμό. Στην πραγματικότητα όμως, αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για μια νέα διατλαντική εταιρική σχέση, από την οποία και οι δύο πλευρές θα βγουν ωφελημένες. Ισχυρή Ευρώπη, σημαίνει ισχυρή Δύση.

Η «στρατηγική αυτονομία» της Ευρώπης, που προωθεί ο Εμ.Μακρόν, μοιάζει μονόδρομος για μια Ευρώπη που πρέπει να αποκτήσει ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα. Από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις μέχρι την τεχνολογία και τη βιομηχανική πολιτική. Να είναι κυρίαρχη τεχνολογικά, οικονομικά, αλλά και κοινωνικά, ώστε να μπορεί να στηρίζει και να προστατεύει τους πολίτες της σε κρίσιμες συνθήκες.

Όσο κι’ αν υπάρχουν πλευρές που θεωρούν «ψευδαίσθηση» μια τέτοια πιθανότητα, η ευρωπαϊκή ασφάλεια δε μπορεί να εξαρτάται από μερικές ψήφους στην Αριζόνα ή την Πενσυλβάνια.

Μαθήματα αυτοβοήθειας από τον Καύκασο.

Η εξέλιξη του πολέμου στο Ναγκόρνο – Καραμπάχ στέλνει μια ηχηρή υπενθύμιση. Οι χώρες που δεν είναι σε θέση να υπερασπιστούν μόνες τον εαυτό τους, αργά ή γρήγορα θα υποστούν το δίκαιο του ισχυρού. Σε ένα ανταγωνιστικό διεθνές σύστημα, τα κράτη πρέπει από μόνα τους να μεριμνούν για την ασφάλειά τους. «Οι αφελείς ή απρόσεκτοι βλάπτονται και συχνά αποθνήσκουν», έχει σημειώσει ο Π.Ήφαιστος.
Διαβάστε περισσότερα “Μαθήματα αυτοβοήθειας από τον Καύκασο.”

Η κληρονομιά του Τραμπ στην Ελλάδα.

Η εξωτερική πολιτική δεν είναι ένας τομέας που ενδιαφέρει τους ψηφοφόρους. Αυτοί ενδιαφέρονται για την οικονομία, την υγεία, τις κοινωνικές ανισότητες. Οι πολίτες στρέφουν το ενδιαφέρον τους στη διεθνή αρένα μόνο κατά το ξέσπασμα μιας κρίσης και το διατηρούν όσο υπάρχει δράμα. Θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε συνεπώς, πως οι διεθνείς σχέσεις αποτελούν ένα πεδίο με περισσότερη ελευθερία για τους ηγέτες, στο οποίο μπορούν να ξεδιπλώσουν τη στρατηγική τους, δίχως φόβο για το πολιτικό κόστος.
Διαβάστε περισσότερα “Η κληρονομιά του Τραμπ στην Ελλάδα.”

Free of Flags podcast: Αμερικανικές εκλογές

Οι αμερικανικές εκλογές είναι ίσως το μεγαλύτερο πολιτικό γεγονός του πλανήτη. Αν και η εποχή που ο Πρόεδρος των ΗΠΑ ήταν και ο ηγέτης του ελεύθερου κόσμου έχει περάσει, παραμένει τόσο μεγάλη η επιρροή του, που θα έλεγε κανείς ότι για τον Πρόεδρο τον ΗΠΑ θα έπρεπε να ψηφίζουν οι πολίτες όλης της Δύσης, με την έννοια πως κανένας άλλος θεσμός δεν έχει τόσο άμεση επίδραση, όσο ο ένοικος του Λευκού Οίκου.

Ακούστε τη συζήτηση με τον Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων κ. Σπ.Λίτσα και το Βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας κ. Κωνσταντίνο Κυρανάκη για το τι μπορεί να περιμένει η Ευρώπη και ο κόσμος από το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών.

Σημασία έχει τι εκφράζεις.

Σε μια χώρα με 6 εκατ. Μουσουλμάνους, η ουδετερότητα του κράτους έναντι κάθε θρησκείας (laïcité) αποτελεί μέρος της εθνικής ταυτότητας των Γάλλων. Σπάζοντας την παράδοση αυτή, ο Εμ.Μακρόν διακήρυξε πως «το Ισλάμ σήμερα είναι σε κρίση σε όλο τον κόσμο», πυροδοτώντας σειρά επιθέσεων από ηγέτες μουσουλμανικών χωρών.

Η ομιλία του Γάλλου Προέδρου όμως, στην πραγματικότητα δεν ήταν κήρυξη πολέμου εναντίον του Ισλάμ. Έχοντας μπροστά του γραμμένη τη φράση «η Γαλλία σε δράση», ήταν μια δήλωση πολιτικών προθέσεων ενώπιον του εσωτερικού ακροατηρίου με όχημα την προστασία του γαλλικού τρόπου ζωής. Μπορεί η κριτική που του ασκείται μερίδα των φιλελευθέρων να είναι δριμεία, ωστόσο για ένα μεγάλο μέρος της γαλλικής κοινωνίας θεωρείται καθυστερημένη.
Διαβάστε περισσότερα “Σημασία έχει τι εκφράζεις.”

Διεκδικεί παγκόσμιο ρόλο.

Έβρος. Αιγαίο. ΑΟΖ. Κύπρος. Ο Ταγίπ Ερντογάν συμπληρώνει 12 μήνες έντονης πίεσης προς στην Ελλάδα. Ενδιάμεσα, πολιόρκησε τα ελληνικά σύνορα, γέμισε τα νησιά μετανάστες, αμφισβήτησε τη συνθήκη της Λωζάννης, έβγαλε το στόλο πλάι στο Oruc Reis και άνοιξε τα Βαρώσια στην Αμμόχωστο. Με τις ΗΠΑ εγκλωβισμένες στην εσωστρέφεια των προεδρικών εκλογών και την Ευρώπη αφοπλισμένη από τα επιμέρους εθνικά συμφέροντα, ο Τούρκος Πρόεδρος κάνει συνεχές bullying στην Ελλάδα υπογραμμίζοντας σε κάθε ευκαιρία, πως οι αδύναμοι πρέπει να υφίστανται αυτά που οι ισχυροί επιθυμούν.
Διαβάστε περισσότερα “Διεκδικεί παγκόσμιο ρόλο.”

Μια ιδιαίτερη σχέση.

Όταν η Οθωμανική Αυτοκρατορία θέλησε να ενισχύσει την παρουσία της στη Μέση Ανατολή, στράφηκε σε γερμανικά κεφάλαια και τεχνογνωσία, προκειμένου ο σιδηρόδρομος να φτάσει από το Βερολίνο στη Βαγδάτη. Αντίστροφα, εάν περιηγηθεί κάποιος στο Μουσείο της Περγάμου στην καρδιά της γερμανικής πρωτεύουσας θα συναντήσει κορυφαία αρχαιολογικά ευρήματα, που με τις ευλογίες της Υψηλής Πύλης μετακόμισαν στη Γερμανία. Η εξέλιξη της συνεργασίας αυτής οδήγησε Τούρκους και Γερμανούς στα ίδια χαρακώματα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, με τα γνωστά αποτελέσματα.
Διαβάστε περισσότερα “Μια ιδιαίτερη σχέση.”

Νέα εποχή.

Η επίσκεψη στην Ελλάδα του Αμερικάνου Υπ.Εξωτερικών Μ.Πομπέο επιβεβαίωσε μια αλλαγή στην αμερικανική στάση. Οι ΗΠΑ κάνουν ένα βήμα μπροστά σε σχέση με το παρελθόν για τη στήριξη των ελληνικών συμφερόντων.

Η ψήφιση του East Med Act τον περασμένο Δεκέμβρη, ήταν η αρχή. Σε συνεργασία με το ισραηλινό λόμπι στο Κογκρέσο, επετεύχθει η αποπομπή της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 και η μερική άρση του εμπάργκο όπλων στην Κύπρο.
Διαβάστε περισσότερα “Νέα εποχή.”

Το κατά Πισσαρίδη ευαγγέλιο

Εάν ανατρέξει κανείς στις σελίδες 2,3 και 4 του Σχεδίου Ανάπτυξης για την Ελληνική Οικονομία, που συνέταξε η ομάδα του νομπελίστα οικονομολόγου Χριστόφορου Πισσαρίδη, θα βρει μερικούς από τους επιφανέστερους των Ελλήνων στα αντικείμενα που πραγματεύεται. Δεν υπάρχουν πολλοί άλλοι κορυφαίοι, που να καταλαβαίνουν πως λειτουργεί ο σύγχρονος κόσμος και να διαθέτουν ενδιαφέρον για την Ελλάδα. Αυτοί είναι. Κάτι σαν εθνική Ελλάδος.
Διαβάστε περισσότερα “Το κατά Πισσαρίδη ευαγγέλιο”

Το πρόβλημα της Κυβέρνησης.

Το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έφερε το Ηνωμένο Βασίλειο μπροστά σε μια δυσάρεστη πραγματικότητα. Η ένδοξη αυτοκρατορία ήταν παρελθόν.

Για να μην έρθει αντιμέτωπη με την οργή του κόσμου, που νοσταλγούσε το ένδοξο παρελθόν, η πολιτική ελίτ επινόησε μια νέα αφήγηση. Ήταν η θεωρία των τριών ομόκεντρων κύκλων: Ο πρώτος κύκλος ήταν η Βρετανική Κοινοπολιτεία. Ο δεύτερος ήταν ο Αγγλόφωνος κόσμος. Και ο τρίτος ήταν η Ενωμένη Ευρώπη. «Εάν παρατηρήσει κανείς τους τρεις αυτούς κύκλους, θα δει πως είμαστε η μόνη χώρα που έχει σημαντικό ρόλο σε κάθε έναν από αυτούς», σημείωνε ο Churchill το 1948.

Διαβάστε περισσότερα “Το πρόβλημα της Κυβέρνησης.”